Siyasetten Doğan Plaklar: Politikanın 60-70’li Yıllarda Doldurulan Plaklar Üzerindeki Etkisi

(1960 sonrası Türk Sanatı dersi için yazmış olduğum bir makale. Yayınlandığı zaman tamamını ekleyeceğim. Ebru Sürek, 2010)

Müzik, bilinen en eski sanat dallarından biri olmasının yanında, önemli bir iletişim, eğlence, ibadet ve kişisel ifade aracı olarak insanlık kadar eski bir tarihe sahip. Müzik, özellikle sözlü kültürün hakim olduğu kültürlerde sanatsal değerine, gözardı edilemeyecek toplumsal ve siyasi işlevler de ekler. Tarihte yaşanan pek çok olay şarkı ve türkülere yansırken, bu eserlerin kayıt altına alındığı plak, kaset, kompakt disk gibi medyalar da gelecek nesillere aktarılacak önemli kaynaklara vesile olur. (Alkan; 2003) Her ne kadar ilerleyen satırlarda irdeleyeceğimiz çeşitli sebepler dolayısıyla birer belge olarak ihmal edilmiş olsalar da, özellikle 45 devirli plaklar tarihin sesli tanıkları olarak bu kaynaklar içinde farklı bir yere sahip olmuşlardır.

Özellikle Türk siyasi tarihinin en çalkantılı dönemlerinden olan 60’lı ve 70’li yıllarda kaydedilen bu plakların büyük bölümü, devlet propogandası, seçimler, siyasal partiler, ideolojiler, savaş, barış, askerlik gibi daha önceki dönemlerde pek rastlanılmayan konuları ele almış, gelişen müzik ve kayıt teknolojilerinin de yardımıyla hemen her eve ulaşabilecek önemli bir güç olarak görülmeye başlamıştır. Dönemin getirdiği çeşitli yasaklara karşı muhalefetin sesini geniş kitlelere duyurabileceği bir araç olarak da görülebilecek olan politik konulu 45’lik plakların tarihi 1960’ların başında bir darbeyle başlar, 80’lerin başında yine bir darbeyle sonlanır. 45’lik plakların kısa tarihinde siyasi olaylarla şekillenen bir sınır yok elbette; bu sınırları belirleyen daha çok ekonomik ve teknolojik gelişmeler olmuştur. 1960’ların başından itibaren yerli üretici ile rekabeti sürdüremeyen taş plak firmalarının piyasadan çekilmesi ve 45’lik plak teknolojisinin sağladığı pratiklik, Türk toplumunun ve müzik sektörünün 45’lik plaklarla tanışmasını sağlayan etkenlerin başında gelir. (Seeman, 2001, 242) 1970’li yılların ortalarından itibaren yükselişe geçen kaset teknolojisi ise 45’lik plakların hakimiyetine son vermiş, daha ucuz, esnek ve talebe hızlı karşılık verebilen yapısıyla 80’li yıllardaki kaset patlamasının koşullarını hazırlamıştır. (Karabey, 1999, 173).

Bu yazının ana konusunun politik içerikli 45’lik plaklar olması sebebiyle Türk siyasi tarihinin iki önemli olayı ile sınırlayacağım ve Türkiye’de 45’lik plakların tüm tarihini kapsayan 60’lı ve 70’li yıllarda kaydedilmiş politik konulu plakları ele alacağım bu çalışmada, belirlediğim dönemin iç dinamiklerinin müzikte görülen yansımalarını irdelemeyi amaçlıyorum. Bu dönemde kaydedilmiş politik plakların analizinde faydalandığım en önemli kaynak, elbette bu plakların kendileri oldu. Gerek fiziki arşivlerden, gerekse bu plaklar üzerine yapılmış, sayıca az ama yol gösterici çeşitli çalışmalardan yararlanarak ulaşabildiğim kayıtlar üzerinden yaptığım çıkarımlar, dönemin siyasi portresini ortaya koyacak ve 1960-1980 yılları arasındaki politika-müzik ilişkisine değinecektir…

Advertisements

2 Responses to “Siyasetten Doğan Plaklar: Politikanın 60-70’li Yıllarda Doldurulan Plaklar Üzerindeki Etkisi”

  1. ceylan hepis Says:

    Buna benzer politik 45’lik plak nereen satın alabilirim? Bilginiz var mı?

  2. Beyoglu Balik Pazari’ndaki Aslihan Pasaji’ndan aliyorum ben. Kadikoy’de de vardir..

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: